Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Środa, 12 czerwca 2024
Imieniny: Janina, Jan, Onufry
słonecznie
16°C
Powróć do: Urząd Stanu Cywilnego

Księgi Stanu Cywilnego

RYS HISTORYCZNY POWSTANIA AKTÓW STANU CYWILNEGO

I Rzeczpospolita Polska

Księga metrykalna jak sama nazwa wskazuje jest księgą zawierającą metryki, czyli akta stanu cywilnego dotyczące urodzin, ślubu czy śmierci danej osoby. Najstarsze księgi metrykalne w Polsce pochodzą z postanowień statutów Tomasza Strzępińskiego, który był biskupem krakowskim. Wprowadził on rejestry nowożeńców i księgi metrykalne kościoła Mariackiego w Krakowie z lat 1548-1585, oraz księgi metrykalne parafii w Bochni od 1559 roku Synody potrydenckie z lat 1579-1602 wprowadziły obowiązek prowadzenia ewidencji parafialnej ochrzczonych i zaślubionych. Znaczny wpływ miał prowincjonalny synod piotrkowski z 1607 roku, któremu przewodniczył prymas, kardynał Bernard Maciejowski. Nałożył na parafian prowadzenie ksiąg ochrzczonych. bierzmowanych, zaślubionych oraz statystyk parafialnych.

Obowiązek rejestracji zgonów unormował dopiero Rytuał Rzymski, wydany w 1614 roku przez papieża Pawła V. Nakazał on proboszczom prowadzenie pięciu ksiąg metrykalnych a mianowicie ochrzczonych, bierzmowanych, zaślubionych, zmarłych i wykazu parafian. Do prowadzenia księgi zgonów zobowiązywał także Rytuał Piotrowski z 1631roku.

Powoli rodziła się konieczność chronienia ksiąg parafialnych poprzez oddawanie na przechowanie w kancelariach biskupich i sporządzanie z nich corocznych odpisów do dyspozycji władz państwowych. Zapis metrykalny stopniowo uzyskiwał moc prawną, szczególnie dzięki Patentowi cesarskiemu z 20 lutego 1784 roku, który połączył zapisy aktów stanu cywilnego urodzeń, małżeństw i zgonów z odpowiednimi obrzędami religijnymi takimi jak chrzty, śluby, pogrzeby. Przekształcanie metryk wyznaniowych w akta stanu cywilnego o powszechnym znaczeniu prawno – administracyjnym było faktem ogólnoeuropejskim i odnosiło się nie tylko do wyznania rzymskokatolickiego ale i greckokatolickiego.

Podczas przechodzenia urzędów spod władzy kościelnej pod władzę świecką we Francji, 20 września 1792 roku powstał dekret Zgromadzenia Narodowego, powołujący świeckie urzędy stanu cywilnego. Na podstawie powyższego dekretu został sporządzony kodeks cywilny Napoleona z 1804 roku opisujący świecki charakter małżeństwa, wprowadził śluby cywilne, dopuszczał rozwody i poddawał sprawy małżeńskie sądownictwu powszechnemu.

W drugiej połowie lat 40-tych XX w. księgi metrykalne prowadzone przez duchownych związków wyznaniowych lub inne uprawnione osoby zostały przekazane właściwym dla ich miejsca położenia urzędom stanu cywilnego. Wyjątkiem są księgi metrykalne z terenów byłej II Rzeczypospolitej (tzw. tereny zabużańskie), które przechowywane są w Urzędzie Stanu Cywilnego m.st. Warszawy. Zbiory te obejmują księgi wyznań chrześcijańskich - niektórych parafii rzymskokatolickich, ewangelickich, prawosławnych, a nawet ormiańskich oraz wyznania niechrześcijańskiego tj. niektórych izraelickich urzędów metrykalnych m.in. z byłych województw wschodnich: białostockiego, lwowskiego, stanisławowskiego, wołyńskiego, tarnopolskiego, poleskiego, nowogródzkiego. Łącznie zgromadzono ponad 600 ksiąg.

Księgi metrykalne prowadzono w układzie tabelarycznym lub narracyjnym. Zawierają one nie tylko informacje o rodzaju zdarzenia oraz osobach w nim uczestniczących, ale również szereg informacji cennych dla potomnych czy genealogów np. wyznania, zawody, numery ksiąg hipotecznych domów, w których doszło do narodzin lub zgonów, imiona i nazwiska rodziców chrzestnych, informacje o intercyzie, zmianie wyznania, informacje o sakramentach (np. bierzmowaniu).

Okres zaborów

Proces kształtowania znanych współcześnie urzędów stanu cywilnego przebiegał w różnym okresie dla poszczególnych zaborów. Po ich przeprowadzeniu na ziemiach polskich, w każdym z zaborów zasady dotyczące sporządzania ksiąg metrykalnych były inne. Księgi prowadzone były w różnych językach, co uzależnione było nie tylko od zaborcy, ale i od wyznania.

Akty stanu cywilnego w okresie międzywojennym

W okresie międzywojennym księgi stanu cywilnego poszczególnych wyznań prowadzili proboszczowie. Nadzorowani byli przez jednostki administracyjne, które składały się z kilku parafii a także sądu.

Akty stanu cywilnego w okresie powojennym

W okresie powojennym Dekretem z dnia 25 września 1945 roku jednakowo w całym kraju nastąpiła świecka rejestracja stanu cywilnego. Zostały powołane nowe organy administracji państwowej – urzędy stanu cywilnego. Polega ona na ewidencjonowaniu - w postaci aktów stanu cywilnego - urodzeń, małżeństw i zgonów niezależnie od obywatelstwa osoby.

Przed 1 stycznia 1946 roku na obecnych ziemiach polskich rejestracji urodzenia (chrztu), ślubu i śmierci dokonywano w księgach metrykalnych prowadzonych dla poszczególnych wyznań np. prawosławnego, ewangelickiego, rzymskokatolickiego czy mojżeszowego. W zależności od okresu i miejsca, w których akty i metryki zostały wytworzone, zachowały się księgi prowadzone w języku niemieckim (pisane gotykiem), rosyjskim (cyrylicą) oraz po łacinie.

 

KSIĘGI STANU CYWILNEGO W NOWYM DWORZE GDAŃSKIM

 Wszystkie dokumenty, które są podstawą sporządzenia aktu urodzenia, małżeństwa i zgonu stanowią tzw. akta zbiorowe i – co do zasady - nie podlegają zwrotowi. Mają charakter dokumentów wieczystych. Zarówno księgi stanu cywilnego, jak i akta zbiorowe przechowywane są w urzędach stanu cywilnego przez okres 100 lat (akty urodzeń) oraz 80 lat (akty małżeństw i zgonów). Okresy te liczone są od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło sporządzenie aktu stanu cywilnego. Następnie przekazywane są do właściwych ze względu na położenie urzędu stanu cywilnego archiwów państwowych. W przypadku Urzędu Stanu Cywilnego w Nowym Dworze Gdańskim jest to Archiwum Państwowe w Elblągu z siedzibą w Malborku.

 

Wykaz zbioru ksiąg stanu cywilnego naszego urzędu:

 

ODPISY WYDAWANE NA PODSTAWIE KSIĄG STANU CYWILNEGO

 Z ksiąg urodzeń, małżeństw i zgonów posiadanych przez urzędy stanu cywilnego wydawane są odpisy zupełne i skrócone aktów (w tym wielojęzyczne odpisy skrócone). Dotyczy to zarówno ksiąg metrykalnych przejętych z kościołów i związków wyznaniowych, jak i ksiąg świeckich prowadzonych po 1 stycznia 1946 roku.

Warto również dodać, że do wydawanych obecnie odpisów aktów stanu cywilnego stosuje się zasady wynikające z obowiązującej ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, co oznacza, że używane w rejestracji wyznaniowej zasady, zwroty oraz kalendarz (juliański i gregoriański) są dostosowane do obecnie obowiązujących.

 

ZMIANY PO 1 MARCA 2015 ROKU

1 marca 2015 roku był dniem przełomowym dla Urzędów Stanu Cywilnego, Dowodów osobistych i Ewidencji ludności, kiedy do ruszył System Rejestrów Państwowych. Połączył on w jeden system w najważniejsze polskie rejestry. Tego samego dnia weszła w życie nowa ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego wprowadzająca elektroniczny sposób prowadzenia rejestracji stanu cywilnego. Dzięki zmianom powstała ogólnopolska baza aktów stanu cywilnego, która będzie sukcesywnie napełniana. Dokumentów (aktów urodzenia, małżeństwa i zgonu), które będą wprowadzone do bazy, jest około 90 mln. Część z nich znajduje się w księgach papierowych, a część w stworzonych przez gminy elektronicznych aplikacjach wspierających. Oznacza to, że np.odpis aktu urodzenia możemy odebrać w dowolnym urzędzie stanu cywilnego na terenie kraju, a nie jak do tej pory w miejscowości naszego urodzenia.

 

DO GÓRY
Włącz powiadomienia WebPush
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.